Filosofie in de Grieks-Romeinse wereld - Hellenistische filosofie: de opkomst van scholen
50 belangrijke vragen over Filosofie in de Grieks-Romeinse wereld - Hellenistische filosofie: de opkomst van scholen
In 305 stichtte Epicurus (341-271) een leefgemeenschap die vergelijkbaar was met die van Pythagoras. Wat was het opmerkelijke ervan?
In 305 v.Chr. stichtte de filosoof Epicurus (341-271 v.Chr.) niet ver van Athene een platoonse Academie. Met zijn leerlingen onder wie ook vrouwen en slaven vormde hij een leefgemeenschap, waardoor werd deze gekenmerkt
Hoe kon men, volgens Epicurus, het geluk (eudaimonia) bereiken?
- Hogere cijfers + sneller leren
- Niets twee keer studeren
- 100% zeker alles onthouden
Waarom kan men de filosofie van Epicurus radicaler dan die van zijn voorgangers noemen
Hoe kon men zich, volgens Epicurus, bevrijden van de angst voor de dood en de goden?
Ook Plato en Aristoteles hadden hun publiek een weg naar het geluk voorgehouden. Bij Epicurus wordt dit een missie, waar richtte deze missie zich op
Wat hield, volgens Epicurus, het correcte inzicht in het reilen en zeilen van de kosmos in?
-De structuur van de lichamen is toevallig ontstaan doordat atomen met bepaalde eigenschappen (vorm, gewicht, grootte) op een bepaalde manier samenklonteren en later weer uiteenvallen.
-Dit geldt ook voor de kosmos (grote atomen) en de ziel (hele fijne atomen).
Waarom hoeven wij, als wij Epicurus’ correcte inzicht verworven hebben, niet meer bang te zijn voor de dood en de goden?
-Doordat de goden ongestoorde gelukzaligheid bezitten, zullen zij zich met de mensen niet bemoeien en hoeven wij geen angst voor de goden te hebben.
Hoe bewees Epicurus het bestaan van de goden?
-Wij kunnen waarnemen (ook droombeelden) doordat wij klompjes (eidôla) atomen ontvangen die door het waargenomene worden afgescheiden.
-Het waargenomen beeld kan onze zintuigen soms vertekend bereiken.
-Het feit dat wij ons een beeld van de goden kunnen vormen, vormt het bewijs van hun bestaan.
-Want alleen reëel bestaande lichamen kunnen atomen afscheiden.
Alle waarneembare lichamen bestaan uit atomen en lege ruimte waaruit is de structuur en orde opgebouwd, wat hij blind toeval noemt
Waarom vond Epicurus het nodig dat men orde in zijn leven schept?
-Omdat de natuur beheerst wordt door blinde processen en zich ook niets van de mensen aantrekt.
Epicurus ontkende het bestaan van goden niet, hoe maken goden zich kenbaar aan de mensen
Hoe kunnen wij volgens Epicurus het beste orde scheppen in ons leven?
-in een stabiele toestand van onverstoordheid (ataraxia)
-afzien van politieke activiteiten
-door rechtvaardigheid na te streven (onrechtvaardigheid leidt tot onrust door angst voor bestraffing)
Wat was Epicurus’ visie op de menselijke natuur?
-Dit natuurlijk gegeven moeten wij als basis nemen voor het formuleren van ons levensdoel (telos): het geluk
Hoe definieerde Epicurus ‘genot’ ?
De beelden van goden moeten dus van bestaande goden afkomstig zijn al kunnen ze vervormd tot ons komen. Wat vormt de kern van het godsbegrip bij Epicurus
Wat bedoelt men met de ‘hedonististische calculus’?
De wereld is niet ingericht voor ons comfort, de natuur wordt beheert door mechanische processen. De mens moet zelf orde scheppen waarop achtte Epicurus de kans voor orde het grootste
In hoeverre kan men Epicurus zien als propagandist van het ongeremde en egoïstische botvieren van lichamelijke lusten, zoals zijn tegenstanders hem neerzetten?
Onder de tegenstanders van Epicurus’ lustprincipe waren de aanhangers van de Stoa.
Wie waren zij?
-Aanvankelijk werden zij ‘Zenoniërs' genoemd
-Later werden zij Stoïkoi genoemd, naar de beschilderde zuilengalerij (Stoa Poikilê) gelegen aan de centrale marktplaats in Athene, waar zij bijeenkwamen.
Epicurus hedonistische levensleer plaat het actief najagen van het hoogste genot niet in lichamelijke geneugten, waarin dan wel
Wat behelsde de filosofie van Zeno van Citium?
-Deze scholen hadden met elkaar gemeen dat zij zich beriepen op het voorbeeld van Socrates
Hoe definieerde Epicurus het genot
Welke interpretatie gaf Zenos van Citium van het leven en denken van Socrates?
-Deze valt samen met onze rationaliteit.
-De stoïsche formulering van de telos is ‘de natuur volgen’.
Wat wordt bedoeld met hedonistische calculus
Waarin verschilde de opvattingen van Zenos van Citium van die van de cynici?
-Volgens Zeno van Citium moet men zijn eigen rationele natuur ontwikkelen. Dit betekent ook: deelname aan politieke instituties.
Welk radicale standpunt deelde Zeno van Citium met de cynici?
-Onze natuur = onze rationale ziel
-Lichamelijke of uiterlijke factoren hebben geen invloed op ons geluk of ongeluk. Zij zijn indifferent (adiaphora): niet goed en niet slecht.
-Wij moeten ons levensgeluk dus niet afhankelijk maken van deze factoren. De gehechtheid aan indifferente dingen laat ons emotioneel reageren op de wisselvalligheden van het lot.
Net als Socrates, maar anders dan Plato en Aristoteles, verklaren de stoïcijnen emoties (pathê) en morele fouten zonder een beroep te doen op de rationele ziel. Wat zijn emoties volgens hen?
-Daarom moeten ze vermeden en uitgebannen worden: het stoïcijnse ideaal van emotievrijheid (apatheia).
-Goede gevoelens (eupatheia) zijn geen emoties, en dus toegestaan (blijdschap, voorzichtigheid e.d.)
Ook Zeno bood een eigen interpretatie van de betekenis van het leven en denken van Socrates, waar plaatste hij het telos (geluk)
Wie beïnvloedde de stoïci Zeno van Citium, Cleanthes en Chrysippus wat betreft hun natuurfilosofie?
-Met name door Timaeus: over de schepping van de wereld door een voorzienige God
Welke interpretatie gaven de stoïci aan het godsbeeld uit de Timaeus van Plato?
-God is het actieve, rationele principe dat een passief materieel principe vormt.
-Beide principes zijn lichamelijk: ieder lichaam bestaat uit vorm (God) en materie
-God valt hier samen met de Wereldziel uit Timaeus die uit adem (pneuma) bestaat.
-God manifesteert zich als ‘noodlot’ in de door hem gedetermineerde wereld.
Wat betekent Gods rationaliteit volgens de stoïci voor de kosmos?
-Omdat hij van de passieve materie geen weerstand ondervindt
-I.t.t. Plato’s Schepper die weerstand ondervindt van het receptakel
Wat betekent Gods rationaliteit volgens de stoïci voor ons?
-Een kenmerk van rationaliteit is dat wij consistent leven.
De stoïcijnen willen alledaagse emoties zoals woede verdriet en begeerte uitbannen, welke goede gevoelens hebben stoïci wel
De stoïci legden de nadruk op consistent leven als kenmerk van rationaliteit. Welke rol speelde de logica hierin?
-Chrysippus (de ‘tweede stichter van de Stoa’) ontwierp een geheel nieuwe logica, die uitging van zinnen (proposities) in plaats van Aristoteles’ termen: ‘propositionele logica’ in plaats van ‘termenlogica’ (syllogistiek).
Epicurisme en de Stoa verschilden in hun materialisme maar hadden ook een gemeenschappelijk streven. Leg uit.
-Overeenkomst: beide scholen streven ernaar om de mens de weg naar ‘het geluk’ voor te houden
In hun natuurfilosofie waren Zeno en zijn opvolgers beïnvloed door de platoonse dialoog Timaeus, zij leverden een materialistische interpretatie, waaruit bestond deze
Wat verstaan zowel de stoïci als de aanhangers van Epicurus onder ‘geluk’?
Waardoor wordt bij de stoïsten rationaliteit gekenmerkt
In het Athene van de 3e eeuw woedde een heftige competitie tussen de 4 belangrijkste scholen. Welke waren dat?
-De Academie (van Plato)
-De Stoa
-Het Epicurisme
Waarom speelde het Lyceum slechts een kleine rol in de richtingenstrijd tussen de scholen?
-Dit ideaal was niet geschikt om de concurrentiedruk van de radicalere, meer praktisch gerichte nieuwe scholen te weerstaan.
Crysippus 2de stichter van de Stoa ontwierp de propositionele logica, wat is het uitgangspunt van deze logica
Waarover ging de richtingenstrijd tussen de Atheense filosofiescholen in de 3e eeuw?
-Epicuristen en stoïcijnen waren dogmatisch: zekere kennis van de waarheid was mogelijk
Welke parallellen zijn er tussen de stoïcijnen en de school van Epicurus
Wat waren de standpunten van Academisten en stoïcijnen in de 3e eeuwse richtingenstrijd?
-Academisten: zekere kennis van de waarheid bestaat niet: dus moeten wij ons oordeel over alle mentale voorstellingen opschorten
-Stoïcijnen: wij moeten alleen ons oordeel over onheldere voorstellingen opschorten.
-Stoïcijnen: opschorting over alles maakt het leven in feite onmogelijk.
-Academisten: Voor het dagelijks leven kan men zich verlaten op datgene wat als redelijk of overtuigend voorkomt.
Hoe wordt geluk in dit verband uitgelegd
Waarom noemt men deze strijdbare Academie uit de 3e eeuw onder Arcileus de ‘Sceptische Academie’?
-Arcileus c.s. legden de nadruk op de onderzoekende kant van Plato’s werk
-Zij volgden de socratische traditie van het open en onbevooroordeelde debat dat vaak een open einde heeft
-Arcileus probeerde, tevergeefs, ook de socratische methode van toetsing (elenchos) doen herleven
Wat hadden epicurisme en Stoa met elkaar gemeen
De Academie onder Arcesilaus (316-241 c.Chr.) en Carneades (214-128 v.Chr.) vochten de claim en de basis van het stoïsche systeem aan en daarmee de basis, welke argumenten gebruikten zij
- Het stoïsche criterium van de waarheid bestond niet
- Opschorting van ons oordeel is de enige juiste reactie op alle mentale voorstellingen
De stoïsche reageerden door te zeggen dat opschorting over alles het leven onmogelijk maakt, hoe reageerden de Academici hierop.
De vragen op deze pagina komen uit de samenvatting van het volgende studiemateriaal:
- Een unieke studie- en oefentool
- Nooit meer iets twee keer studeren
- Haal de cijfers waar je op hoopt
- 100% zeker alles onthouden
![Trustpilot-logo](/images/design_2020/lp/clp-trustpilot-nl.png)