Athene in de vijfde eeuw v.Chr - Athene: een Griekse polis
36 belangrijke vragen over Athene in de vijfde eeuw v.Chr - Athene: een Griekse polis
Met welke oorlogen zag Athene zich in de 5eEvC geconfronteerd?
-De Peloponnesische oorlog (431-404): Athene tegen Sparta
Wie maakten er deel uit van de Griekse polis?
-politai (de burgers), mensen die op grond van geboorte tot de kern van de polis behoorden
-vrije immigranten en slaven die er deel van uitmaakten op grond van hun economische belang en sociale verwevenheid
Waardoor werd de samenhang tussen verwantschap, wetten en tradities in Athene in de vijfde eeuw v.Chr. in de eerste plaats bepaald?
- Hogere cijfers + sneller leren
- Niets twee keer studeren
- 100% zeker alles onthouden
Waarom staat de politieke organisatie van de Atheense politiai in dit hoofdstuk centraal?
-Mede omdat Athene veel groter was dan de gemiddelde polis, ontwikkelde de stad zich tot de invloedrijkste polis van de Griekse wereld
-De sociaal-economische structuur van de stad bepaalde de voorwaarden voor de politieke organisatie, hoewel ze niet meer was dan een variatie op het algemene Griekse patroon
Welk landschap maakte het territorium van de polis Athene uit?
Waardoor werd de samenhang tussen verwantschap, wetten en tradities in de polis bepaald?
-de vroegste gemeenschappen ontwikkelden zich bij cultusplaatsen (archeologie)
-veel van deze cultusplaatsen lagen veilig op een heuvel of berg (akropolis)
-de polis markeerde het gebied dat van de gemeenschap was met heiligdommen (archeologie)
-deze heiligdommen waren d.m.v. wegen verbonden met het centrale heiligdom (akropolis)
Welke heiligdommen kende Attica behorend bij Athene
- Noorden Nemesis in Rhamnous
- Oosten Artemis in Brauron
- Zuiden Poseidon in Sounion
- Westen Artemis in Mounychia, Demeter en Korê inEleusis
Waardoor werd het landschap Attica begrensd?
Oosten: Heiligdom van de godin Artemis in Brauron
Zuiden: Heiligdom van de zeegod Poseidon in Sounion
Westen: Heiligdom van Artemis in Mounychia en het mysterieheiligdom van de godinnen Demeter en Kore te Eleusis
Het woord polis veranderde in de 5eE van betekenis. Hoe?
-Eerst: de plaats waar de goden leefden (polis = akropolis: het centrale heiligdom)
-Later: de functie van die plaats (= de cultus van de goden)
-Later : de groep mensen die aan de cultus hun identiteit ontleenden
In vroegarchaïsche tijd formeerden vele gemeenschappen zich rondom zo'n akropolis. Welke praktische functie had zo'n akropolis naast heiligdom van een god
Voor de Grieken was de polis het resultaat van voortdurende samenwerking tussen mensen en goden. Hoe zag die samenwerking eruit?
-De goden bezaten de krachten die gezond graan, vee en kinderen lieten (op)groeien en die in oorlogen of wedstrijden de overwinning gaven
Waar had de polis zijn bestaan aan te danken
Wat was de grondgedachte die de alle relaties binnen de polis bepaalde?
-Deze band was mét de bijbehorende weldaden en verplichtingen overgedragen aan volgende generaties
-De goden waren onsterfelijk maar de mensen niet, dus aan menselijke zijde diende de overeenkomst met de goden telkens weer bekrachtigd te worden
Waaruit bestond de identiteit van de polis
Welke praktische zaken vloeiden voort uit de mythische oorsprong (het contract met de goden) van de polis?
-een burger was als erfgenaam van familiebezittingen en familielijn ook erfgenaam van zijn/haar deel van de polis
-Elke polis was verdeeld in fratriae (broederschappen), subgroepen die verantwoordelijk waren voor de families waaruit zij bestonden
-Griekse burgers noemden zich doorgaans met de naam van de polis
Hoe was het areaal van de polis verdeeld over de politai?
2)Gemeenschappelijke grond
3)Grond die aan de goden toebehoorde (en door de politai voor de goddelijke eigenaar beheerd werd)
Iedere burger was als erfgenaam verantwoordelijk voor zijn/haar deel van de familielijn en -bezittingen en ook erfgenaam van zijn/haar deel van de polis. Elke polis was onderverdeeld in subgroepen voor de families waaruit zij bestonden. Waar waren zij verantwoordelijk voor
- Toezicht houden op de wettige afstamming van kinderen
Wat deed men om het verbond met de goden in ere te houden?
-cruciaal waren op vaste tijdstippen de dierenoffers die door de polis of de subgroep(en) met veel feestelijkheden werden gebracht
-ieder mens bracht individueel of met familie dierenoffers of wijgeschenken als er aanleiding was om de goden te danken
-de mensen verplichtten elkaar tot het naleven van de gedragsregels waaraan de goden veel waarde hechtten
Wat was de voornaamste priester(es) van Athene?
De relatie was essentiële component van het bestaan, wat was de bron van bestaan
Wat stond er voor de goden tegenover de inspanningen van de mensen?
-de mensen hielden zich aan hun gedragsregels
Hoe was het land van de poleis verdeeld
- Grond van particulieren
- Gemeenschappelijke grond
- Grond die aan de goden toebehoorde en door de politei werd beheerd
Binnen de poleis werd het gewone leven ook gereguleerd, waarbij elke polis zelf haar politeia (interne verhoudingen) bepaalde. Hoe ging dat in zijn werk?
-de polis diende de timê te erkennen
-timê was de grondslag voor het toekennen van timai (functies, taken en rollen binnen de gemeenschap)
Uit de opbrengst van alle grond en andere menselijke inspanningen werden geschenken gegeven aan de goden. Wat was cruciaal voor het verbond (offer)
Waarop berustte de timê van de burgers in de polis?
2)Sekse
3)Bezit
4)Leeftijd
5)Individuele prestaties (of mislukkingen)
Timae (functies binnen de polis) hielden zowel een eer als een verplichting in. Welke soorten timae waren er?
1)Uitsluitend betrekking hebbend op de cultus (zoals priesterschap)
2)Politieke ambten (archai) waarin men verantwoordelijkheid droeg en gezag uitoefende over medeburgers (zoals de Archontes) (NB. Hierbij speelde ook altijd een zee belangrijk cultisch element)
3)Militaire functies waarin ook een cultisch element speelde (offers voorafgaand aan een veldslag) dat echter niet op de voorgrond stond
De mensen verplichtten zich in de omgang met elkaar tot het naleven van regels waaraan de goden bijzondere waarde hechtten, welke
- Plicht tot gastvrijheid
- Beschermen van smekelingen
- Verzorgen van doden
- Naleven van eden
- In acht nemen van rituele reinheid
In hoeverre lag de regelgeving in de polis vast, en op welke manier?
-de polis (of het vertegenwoordigende orgaan) kon altijd besluiten dat de regels niet geldig waren, of de regels veranderen
-de belangrijkste voorwaarde voor geldigheid van regels was, dat de meerderheid ze onderschreef en de goden aangaven ermee in te stemmen
-de polis bepaalde de plaats van het individu
Iedere mens had een bepaalde waarde, timê, voor de polis die deze diende te erkennen. Wat waren de belangrijkste structurele variabelen in toekenning van deze timê
- Afstamming
- Sekse
- Bezit
- Leeftijd
Hoe was de rolverdeling tussen mannen en vrouwen in de 5e-eeuwse Atheense samenleving?
-de mannelijke wereld werd over het algemeen hoger gewaardeerd dan de vrouwelijke
-binnen het huishouden had de man onbetwist (maar niet onbeperkt of onvoorwaardelijk) het gezag over zijn vrouw en minderjarige kinderen
-vrouwen hadden geen toegang tot archai (politieke ambten met gezag over mannelijke burgers) en militaire functies
Timê was de grondslag voor het toekennen van timai, functies, taken en rollen in de polis die zowel een eer als een verplichting inhielden. In welke drie soorten kan men deze verdelen
- Timai betrekking op culten, zoals priesterschappen
- Politieke ambten (archai), verantwoordelijkheid voor en gezag uitoefende over burgers
- Militaire functies
Welk verrassend effect ten aanzien van sekse had de Atheense opvatting over burgerschap in de 5eEvC?
-waren vrouwen, evenzeer als mannen, deel (en erfgenaam) van de polis en de familie
-gaven vrouwen, net als mannen, hun erfdeel door aan de volgende generatie
-dit werd versterkt toen Pericles in 450 het initiatief nam om burgerschap te verbinden aan het burgerschap van één van beide ouders (niet alleen van de vader)
Hoe was de verdeling mannen-vrouwen in religieuze zaken?
-er was een lichte voorkeur voor priesteressen voor godinnen en priesters bij goden
-sommige (niet alle) cultische groepen waren gescheiden naar sekse
-na 450 (burgerschapswet Pericles) konden alle mannen én vrouwen meeloten voor het priesterschap
Van alle variabelen lijkt de verdeling op grond van sekse het eenvoudigst, vrouwen mochten geen politieke of militaire functies toe en binnen het huishouden lag het gezag bij de man. Echter de opvatting over burgerschap had voor de positie van de vrouw een verrassend effect, welk
Hoewel het Griekse woord polis kan worden vertaald met ‘politieke gemeenschap’, is niet elke politieke gemeenschap ook een polis. Hoe zagen de Griekse politai hun eigen polis?
-Als hét referentiepunt voor de belangrijkste interne en externe sociale relaties
-Als een gemeenschap die sterke betrekkingen onderhield met andere Griekse poleis
-Als net zo bepaald door competitie en vijandschap in de betrekkingen met andere poleis als door gedeelde tradities in taal en religie
Waardoor nam het belang van vrouwen bij de wijziging van wet over het burgerschap in 451/450 v.Chr. door Pericles toe
De vragen op deze pagina komen uit de samenvatting van het volgende studiemateriaal:
- Een unieke studie- en oefentool
- Nooit meer iets twee keer studeren
- Haal de cijfers waar je op hoopt
- 100% zeker alles onthouden
![Trustpilot-logo](/images/design_2020/lp/clp-trustpilot-nl.png)