Filosofie in de Grieks-Romeinse wereld - De presocratische periode
46 belangrijke vragen over Filosofie in de Grieks-Romeinse wereld - De presocratische periode
Milete was de bakermat van de Griekse filosofie, als eerste filosien gelde Thales, Anaximander en Anaximenes. Zij representeren de Ionische of Milezische natuurfilosofie. Waar verwijst de term natuurfilosofie naar.
Wie gelden als de eerste filosofen en van welke filosofie zijn zij de representanten?
-Anaximander van Milete (610 – 545 vC)
-Anaximenes van Milete (ca. 570 – 526 vC)
Zij zijn representanten van de ‘Ionische’ of ‘Milezische’ natuurfilosofie
Het ontstaan van de wereld werd tot deze filosofen verklaard via mythen, hoe was volgens deze natuurfilosofen de wereld ontstaan
- Hogere cijfers + sneller leren
- Niets twee keer studeren
- 100% zeker alles onthouden
Waarnaar verwijst de term ‘natuurfilosofie’?
Waar kwamen de ideeën van Thales van Milete op neer?
Volgens Aristoteles (384-322) (Metafysica) kwam hij op dit idee bij het bestuderen van de aanslibbing van de kust bij Milete, en door het feit dat het menselijk zaad een waterige substantie is.
Thales redenering is niet overlevert maar volgens Aristoteles kwam Thales tot deze verklaring via waarnemingen, welke
- Proces van aanslibbing van de kust van Milete
- Het zaad van levende wezens heeft doorgaans een vochtige substantie
Wat was Thales van Milete’s beeld van de aarde?
Volgens Thales dreef de wereldschijf als een vlot op het water, aan welk wereldbeeld beantwoord deze voorstelling
Hoe zag Anaximander van Milete het ontstaan van de kosmos?
Wat was nieuw in de redenering van Thales over het ontstaan van de aarde
- Natuurlijke i.p.v. goddelijke oorzaken
- Denkeconomie i.p.v. goddelijke oorzaken gaf hij een natuurlijke verklaring voor b.v. aardbevingen
Welk interessant nieuw element voegde Anaximander van Milete toe aan zijn kosmologische theorie?
Hoe denken de auteurs dat Anaximander de toekomst van de wereld zag?
Wat is interessant in het wereldbeeld van Anaximander
Waaruit was volgens Anaximenes van Milete de kosmos ontstaan?
NB. dit is een reductionistische redeneerwijze.
Hoe denken de auteurs dat Anaximenes’ keuze voor het element lucht als oer-element tot stand kwam?
Waardoor is zijn keuze van lucht als oervorm ingegeven
Welk verschijnsel wordt wel aangeduid met ‘hylozoïsme’?
Wat vindt Aristoteles van de eerste generatie natuurfilosofen: proto-wetenschappers of de grondleggers van het filosofisch denken? En waarom?
Volgens Aristoteles moeten zij tot de grondleggers van de filosofie gerekend worden omdat zij niet van goddelijke oorzaken spraken, maar van materiële.
Welke overeenkomsten zijn in de theorieën van Thales, Anaximander en Anaximenes.
- Algemene ervaring van natuurlijke processen als basis voor hun theorie over het ontstaan van de kosmos en zijn structuur
- Zo min mogelijk factoren in een verklaring waarbij ene stap logisch uit de andere volgt
Wat onderscheidde de tweede generatie natuurfilosofen (Heraclites, Xenophanes) van de eerste generatie (Thales, Anaximander, Anaximenes)?
Wat maakt Thales en zijn tijdgenoten tot filosofen volgens Aristoteles
Hoe kennen wij de ideeën van Heraclitus van Ephese?
Heraclitus schreef een proza van een speciaal en eigen soort, waardoor werd dit gekenmerkt
Wat was de schrijfstijl van Heraclitus van Ephesus?
Waardoor radicaliseerde hij Anaximanders idee van de strijd der elementen
Wat zijn de onderliggende patronen waarop de tegenstellingen in de kosmos volgens Heraclitus van Efese gebaseerd zijn?
-een meer fundamenteel patroon: de tegenstellingen verwijzen als paren naar een onderliggende eenheid die door Heraclites ‘vuur’ genoemd wordt in de zin van ‘energie’, een dynamisch principe.
Wat waren Heraclites’ denkbeelden over de kosmos?
Waarom is het eenzijdig om Heraclitus te typeren als denker van verandering
Wat zijn de kanttekeningen bij Heraclites’ theorie?
-Heraclites’ vuurprincipe is een tamelijk abstract begrip.
Zou men Heraclites kunnen typeren als ‘denker van verandering’?
Hoe kon men volgens Heraclitus komen tot inzicht in de eenheid van alles?
Waarom zeggen de auteurs dat het niet verwonderlijk is dat Heraclites zich op moreel en politiek terrein opstelde als een conservatieve aristocraat?
Wat is de achterliggende gedacht van uitspraak van Xenophanex over het werk van Homerus
Heraclites was, behalve behoudend, toch ook kritisch. Waarop?
-op de wensen en verlangens van het gewone volk
-op de culturele autoriteiten zoals Pythagoras, geograaf Hecateus en Homerus (en de door hem beschreven godenwereld).
Van wie is de uitspraak ‘alles wat onder de mensen schandelijk is, heeft Homerus aan de goden toegeschreven: list en bedrog, diefstal en echtbreuk? Wat bedoelde hij daarmee?
Behalve kritiek op het morele gehalte van Homerus’ vertellingen houdt deze uitspraak waarschijnlijk in van het toeschrijven van menselijke eigenschappen en gedragingen aan goden.
Wat was het godsbeeld van Xenophanes van Colophon ?
Pythagoras (570-490 v.Chr.) stichtte in Zuid-Italië een gemeenschap met eigen leefregels, geheimen, rituelen en taboes. Hij schreef zijn leer niet op, wel staat vast dat hij zich interesseerde voor wiskunde en getallensymboliek ook bij beschouwen van de kosmos. Ook een wijsgerige persoonlijkheidsbeschouwing, waaruit bestaat deze
- Een onsterfelijke ziel die zich in een cyclus van reïncarnatie bevindt
- Om met elke incarnatie een hogere levensvorm te bereiken moet men voor zijn ziel zorgen
- Men zorgt voor de ziel door zich aan leefregels te houden zoals morele voorschriften en een vegetarische levenswijze.
Ook latere filosofen identificeerden God met wat zij beschouwden als het hoogste vermogen van de mens: de rede of intelligentie. Bij welke filosofen vinden wij versies van dit idee?
-Plato (427-347)
-Aristoteles (384-322)
-De Stoa (vanaf ca. 300vC)
Paramenides van Elea (late 6de tot midden 5de eeuw v.Chr.) kiest voor een andere benadering, welke
Wie vormden Pythagoras’ achterban?
-Met zijn leer en morele voorschriften (zoals een vegetarische leefwijze) verwierf Pythagoras een behoorlijk grote aanhang waarvan vele leden een prominente rol speelden in de politiek van de steden in het Italische deel van de Griekse wereld.
Wat is ‘ontologie’, en wie wordt gezien als de uitvinder ervan?
-De uitvinder van de ontologie is Parmenides van Elea (ca. 515- ?)
-Ook Parmenides wordt gezien als een van de presocraten.
Welke leer werd door Parmenides’ leerling Zeno van Elea verkondigd?
-Deze wereld is namelijk slechts een schijnwereld, want voortgekomen uit een blunder, namelijk de fatale vermenging van Zijn en Niet-Zijn.
Wat houdt Parmenides’ ontologie in?
-Uit het begrip Zijn leidde hij logisch de volgende begrippen af: een, onveranderlijk, onbeweeglijk, eeuwig, homogeen.
-Dit houdt in dat verandering (beweging, veelheid) onmogelijk zijn omdat zij een foutieve vermenging zijn van Zijn en Niet-Zijn.
-Verandering betekent immers dat Zijn uit Niet-Zijn ontstaat of daartoe overgaat, hetgeen onmogelijk is.
-Veelheid betekent dat het ene niet het andere is, wat het onmogelijke concept van het Niet-Zijnde introduceert.
Hoe verkondigde Zeno van Elea zijn leer?
-De paradoxen tonen aan dat begrippen als ‘verandering’ en ‘veelheid’ als vanzelfsprekend gebruikt worden, maar uiteindelijk leiden tot onoverkomelijke ongerijmdheden. Ze zijn als het ware niet cognitief hanteerbaar.
Wat was het (filosofische) gevolg van de ideeën van Parmenides en Zeno?
Hoe losten de opvolgers van Parmenides en Zeno de problematisering van de natuurfilosofie op? Geef een voorbeeld.
Volgens Democrites van Abdera (460-390 ) gold dit bijvoorbeeld voor de atomen: zij zijn eeuwig en ondeelbaar, hun combinatie en uiteenvallen veroorzaken de veranderingen die wij waarnemen. Zij bewegen zich door de lege ruimte: het Niet-Zijn.
De vragen op deze pagina komen uit de samenvatting van het volgende studiemateriaal:
- Een unieke studie- en oefentool
- Nooit meer iets twee keer studeren
- Haal de cijfers waar je op hoopt
- 100% zeker alles onthouden
![Trustpilot-logo](/images/design_2020/lp/clp-trustpilot-nl.png)