Van Wenen tot Frankfurt, 1815-1848 - Nationalisme en Romantiek
79 belangrijke vragen over Van Wenen tot Frankfurt, 1815-1848 - Nationalisme en Romantiek
Romantiek is een 'contested concept' (permanent debat vanwege omstreden karakter, duiding en betekenis) en een containerbegrip. Waarom?
- De Romantiek is een Europees fenomeen dat zich in verschillende landen op verschillende tijdstippen en in - verschillende vormen manifesteert
- Verschillende ontwikkelingsstadia kent
- Niet in een strakke cesuur (tijdsbegrenzing) valt af te perken
- Ook niet eenduidig kan worden beschouwd als een reactie op het rationele, unniversele gedachtegoed van de Verlichting
Waarom profileerde de Romantiek en Nationalisme juist in Duitsland, Italië en Midden- en OostEuropa?
Waarom stelt Labrie dat het 'geen wonder was dat de romantische stemming ook het politieke leven niet onberoerd liet'.
- Hogere cijfers + sneller leren
- Niets twee keer studeren
- 100% zeker alles onthouden
Wat zei Wilhelm Humboldt over taal?
(Humboldt is één van de grondleggers van de vergelijkende taalwetenschap)
Waar en wanneer ontstond de Romantiek?
- Friedrich Schlegel
- Friedrich Schleiermacher
- Novalis
Hoe werd het nationale besef onder Serviërs en Kroaten in hoge mate gestimuleerd?
In Frankrijk verscheen in 1837 een editie van het Chanson de Roland in Le Monde. Hoe werd deze meteen bestempeld?
In welke landen bestond een nauwe relatie tusse Romantiek en nationalisme?
Italië
Midden- en Oost-Europa
Noem een bekende uitspraak van letterkundige Prudens van Duyse.
Hoe wordt Romantiek gezien in de traditionele visie?
Romantische aanzetten zijn al waar te nemen in het midden van de 18e eeuw, in het werk van edward Young, Edmund Burke, Diderot, Rousseau, Herder, Goethe
De negentiende eeuw is volgens Thomas Nipperdey?
Romantiek kent van land tot land karakteristieke verschillen en doorloopt bovendien verschillende fasen. Het begon in Duitsland rond 1800 (Friedrich Schlegel, Novalis, Friedrich Scheiermacher) en in Engeland (William wordsworth, Samuel Coleridge). Vervolgens Nederland en Zwitserland
juist/onjuist
Er was met name in Duitsland, Italie, Midden- en Oost-Europa een nauwe relatie tussen Romantiek en nationalisme. Bovendien waren de eerste contouren zichtbaar van een liberaal, conservatief en radicaal-democratisch kamp. Dit leidde tot een nieuwe politieke stijl, gesinnungsethik. Wat houd dat in?
Wat is het uitgangspunt van het romantische nationalisme?
De Romantiek had kritiek op de al te eenzijdige en instrumentele rationaliteitsopvatting van de verlichting.
Van wie is de uitspraak ' onttovering van de wereld' ?
Romantici plaatsten zich met de kritiek dat de verlichting te rationeel was, boven de verlichting. Leg uit?
Welke kritiek had de romantiek op 'het kille rationalisme' van de verlichting?
- Wereld werd van versiering ontdaan. (zuivering natuur, aarde, ziel en wetenschappen van poëzie)
- Alleenheerschappij rede ==> irrationeel
- Romantiek plaatste zich niet tegenover maar BOVEN de verlichting.
Een tweede element in de romantiek en het romantisch nationalisme betreft hun belangstelling voor het bijzondere en het individuele, dat zich aan alle regels onttrekt. Een hernieuwde religieuze beleving, een poetisch pantheisme dat het mysterie in de werkelijkheid zoekt.
juist of onjuist?
De roep om een nieuwe religie of mythologie heeft soms ook een sociaal component. Bijv in Das alteste systemprogramm des deutschen idealismus van Hegel en Holderlin (1797). Leg uit?
Hoe zien romantici het volk?
Bron van jeugdige vitaliteit waar de natie haar krachten uitput
Een derde element is een nieuwe natuuropvatting van de romantici. Zij zien de natuur niet als een goed geolied uurwerk, maar als een organisch geheel van onstuimige krachten, waarin zich de goddelijke scheppingsdrift manifesteert. Romantici leggen een relatie met kunst en volk, leg uit
Hoe kijken romantici tegen de natie aan?
Wat gebeurt er volgens de Romantiek met de spanningen tussen 'vrijheid' en 'gelijkheid'
Duitse intellectuelen werden in reactie op de napoleontische veroveringspolitiek verklaarde nationalisten. Omdat de nationale identiteit niet kon worden gevonden in een gemeenschappelijke politieke traditie, werd deze gezocht in de eigen Kultur.
juist of onjuist?
De taal stond centraal bij het zoeken naar een nationale identiteit via de cultuur. Van wie is de uitspraak: De taal is de adem, de ziel van de natie zelf? En wat wordt met die uitspraak bedoeld?
De taal zou de directe toegang tot het wezen van de natie geven. Ze bepaalt de gehele denk- en zijnswijze van de natie en vormt daarmee de meest innerlijke en spirituele band die de leden ervan samenhoudt.
Humboldt is een van de grondleggers van de vergelijkende taalwetenschap, die nauw verweven is met de studie van nationale karakters.
de erkenning van taalverwantschap betekende ook dat men de individualiteit van de eigen natie wilde relativeren.
juist/ onjuist?
Wat was de reactie van Duitse intellectuelen op napoleonistische veroveringspolitiek?
- Zij ontpopten zich als tot verklaarde nationalisten.
- Nationale identiteit niet gevonden in gemeenschappelijke politieke traditie ==> eigen cultuur ==> taal
Volgens Fichte belichaamt taal het wezen van de natie. In zijn opvatting zijn andere buitenlandse volken (met name het Franse) in verval en is taal daarvan het bewijs. Deze volken spreken namelijk niet langer hun oorspronkelijke taal. Het duitse volk is echter nog een Urvolk dat nog een Ursprache spreekt, die de afspiegeling is van de zuiver menselijke taal.
juist/ onjuist?
Volgens Fichte omsluit de Duitse taal een wijder bereik dan alle andere talen, zodat de Duitser de buitenlander nog beter begrijpt dan deze zichzelf. De Duitse natie is de Wiedergebarerin und Wiederherstellerin der Welt. Zij zal het doel der mensheid (het rijk van de geest en van de rede), realiseren en is voorbestemd tot spirituele wereldheerschappij
juist/ onjuist?
Hoe kwam de cruciale betekenis van de (eigen) taal) praktisch tot uitdrukking?
Ook de wereld van hof en adel richtte zich op de eigen taal
juist/onjuist?
Waarom werd de nationale identiteit gezocht in de taal?
- Directe toegang tot wezen natie.
- Afgrenzing mentale horizon waar anderen niet doordringen
- Denk- en zijnswijze natie
- Vorming innerlijke- en spirituele band
- Historische dimensie, organisch groeiproces
Het volk werd gezien als voedingsbodem voor de beoogde culturele regeneratie, maar het volk was door toedoen van vorst en adel politiek onmondig gebleven. het volk had behoefte aan leiding door intellectuelen, die het volk in geestelijk en moreel opzicht zouden opvoeden. schrijvers, geleerden, journalisten, onderwijzers hadden een sleutelpositie in de beoogde organische gemeenschap
juist of onjuist?
Welke opvatting had de filosoof Johann Gottlieb Fichte over taal?
- Wanneer volken niet meer hun oorspronkelijke taal spreken (vermengd door vreemde invloeden) is dat een teken van verval.
- Hij stelde de Duitse taal (Ursprache) tegenover de Franse taal (verval)
Ook in andere landen/ staten speelde het taalnationalisme een belangrijke rol. In Rusland bestond eind 18e eeuw een verscherpt besef omtrent de eigen nationale cultuur, o.a. met een literaire beweging (poesjkin), een panslavisch en tsjechisch nationaal bewustzijn.
juist/onjuist?
Met welke taal vergeleek filosoof Fichte het Duits?
- De Griekse taal.
- Het Duits is een 'Ursprache', afspiegeling zuivere menselijke taal
- Wijder bereik aan voorstellingen.
- Duitsland culturele superioriteit => voorbestemd spirituele wereldheerschappij
Naast Jungmann, die een Tsjechische literatuur geschiedenis publiceerde, was Frantisek Palacky belangrijk voor het Tsjechische nationale bewustzijn. Met name met zijn Geschicht von bohmen
juist/onjuist?
Bij het Slowaaks speelde een discussie tussen tussen de katholieken en de protestanten. Waar ging de discussie over?
Noem een verschil tussen hof en adel met de schrijvers en dichters na 1770.
Schrijvers en dichters = Geïdealiseerde volk waar eigen cultuur voortleefde
Rondom de discussie over het Slowaaks werd een compromis bereikt door L udovit Stur in 1847 op basis van een door hem ontwikkelde grammatica.
juist/onjuist
Wat belichaamde de romantische mythe van het organische volk?
De Hongaarse elite had de eigen taal nooit opgegeven. Het taalbewustzijn werd echter gewekt door een voornemen van Joseph II om het latijn te vervangen door het Duits als staatstaal (1790). Het hongaarse taalnationalisme, was door de samenstelling van het koninkrijk Hongarije een probleem, waarom?
Napoleons creatie van een provincie Illyrie, gevoegd bij de invloed van de Duitse romantiek, en het Tsjechische panslavisme hadden verwachtingen gewekt over het herstel van (het fictieve) illyrie, ( van alpen tot de zwarte zee). De Illyrsche beweging was vooral een vehikel voor het Groot-Kroatisch streven, dat Serviers en bulgaren niet als zelfstandige naties erkende.
juist of onjuist?
Wat kan worden gezien als de primair culturele definitie van de natie?
- Het verschaffen van schrijvers, geleerden (ea) belangrijke posities in beoogde organische gemeenschap.
- Ondersteuning aanspraken tegenover heersende elite én potentieel revolutionaire volk.
Waar manifesteerde het nationalisme zich het meest?
Wat was de consequentie van de fixatie op taal?
Wanneer en hoe kwam in Rusland een verscherpt besef tot uitdrukking van een nationale cultuur?
Russische Academie (1783)
- Zesdelig woordenboek
- Eerste officiële grammatica
- Literaire beweging.
Filologen van verschillende nationaliteiten probeerden dezelfde teksten voor het eigen vaderland op te eisen. Bijv de rivaliteit tussen Duitse, Nederlandse, vlaamse, waalse en Franse geleerden over de herkomst van Reinaert de Vos. Volgens Grimm en Jan-Willem Frans was het van Vlaamse herkomst. Waarom was dit een goede uitkomst?
Wat was de functie van de Russische academie? (eind 18e eeuw)
- Woordenboek
- Grammatica
- Opkomst Russische literaire beweging.
Waarom werd er zo om de oude teksten gestreden?
Het historisch-filologisch onderzoek naar oude teksten kon worden aangevuld met de antropologische studie van nog levende verhaaltradities en volksliederen en volkssprookjes. Aangezien het volk als een onveranderlijke grootheid gold, die zich als het ware buiten de geschiedenis bevond, konden ook zulke verhalen en liederen inzicht bieden in het nationale karakter. Liederen werden ook ten gehore gebracht, hierdoor werd de gemeenschap tastbaar.
juist/ onjuist?
Welke houding typeerde schrijver, geleerde en predikant Jan Kollár?
- Voorstander van Tsjechisch verrijkt Slowaaks.
- Sterke invloed Herder en Duitse romantici
- Schreef gedichten in Tsjechisch en Slowaaks.
Wat was de verdienste van Stur?
Oplossing werd door Katholieken en protestanten aanvaard.
Verscheidene nationale teksten, zoals de engelse Beowulf, werden voor het eerst buiten het eigen land gepubliceerd, vanuit een oprechte belangstelling voor het verleden. een verleden dat juist vanwege de ingrijpende politieke en maatschappelijke veranderingen in versneld tempo vreemd leek te zijn geworden.
juist/onjuist?
De 19e eeuw staat bekend als de eeuw van de geschiedenis. Wat was het oogmerk van de introductie van het vak geschiedenis?
Noem een verschil tussen de Hongaarse aristocratie met de Russisch, Tsjechische en Slowaakse elite.
Maar ook niet gecultiveerd. (Hongaars had binnen Habsburgse rijk geen officiële status)
Ook het genre van de historische roman genoot grote populariteit in de 19e eeuw. Centrale figuur was Walter Scott (1772-1832) die nostalgisch terugblikte op het Schotse verleden en bijdroeg aan de highlandcultuur.
Hij ging terug tot aan de middeleeuwen (Ivanhoe)
juist/onjuist?
In de 19e eeuw werd de scheidslijn tussen literatuur en geschiedschrijving niet zo scherp getrokken. Hierdoor kon de historische roman ook als voorbeeld dienen voor het werk van historici.
Scott was bijv ook antiquarisch onderzoeker.
juist/onjuist?
Waardoor liepen de spanningen in Hongarije vanaf de jaren veertig steeds verder op? (culminerend in Hongaarse revolutie)
- De helft van de bevolking Hongarije bestond uit Slowaken, Roemenen en Kroaten -> groeiend nationaal bewustzijn
- Democratische nationalisten -Hongaars als enige taal.
- Spanningen liepen op.
Wat was het gevolg van het werk van filologen, lexicografen en grammatici in de Balkanregio?
- Nationale bewustwording van Slovenen, Servo-Kroaten en Bulgaren.
- Groepen voorheen nauwelijks onderscheiden.
- Onder druk romantische nationalisme ontwikkeling aparte identiteit.
Vaak waren de nationale monumenten en gedenkplaatsen, bedoeld als symbool van nationale saamhorigheid, een bron van tweespalt. hoe komt dit?
Bij nationale monumenten was het altijd de vraag wie de natie als geheel kon vertegenwoordigen, terwijl zelfs de stijl aanleiding kon geven tot debat.
juist/ onjuist?
Wat waren de verdiensten van Vuk Karadzic?
- Ontwikkeling gemeenschappelijke schrijftaal Serviërs en Kroaten
- Standaardisering Servo-Kroatische grammatica
- Publicatie woordenboek
- Vertaling Nieuwe Testament (1847)
Als laatste cultuuruiting wordt gewezen op de romantische belangstelling van het nationale landschap. Een verhoogde gevoeligheid voor de natuur als zodanig, zijnde een bron van kracht en authenticiteit.
Noem enkele voorbeelden
Vanaf het einde van de 18e eeuw werden de Alpen een geliefde bestemming voor gefortuneerde toeristen, die het sublieme en ontzagwekkende van de natuur zelf hoopten te ervaren. Hiermee werd het landschap een deel van een Zwitsers nationalisme. De ongetemde natuur werd tot symbool van het onbedorven volkskarakter en republikeinse vrijheid.
juist/onjuist?
Wat weet je over natuur en nationalisme in de Nederlanden?
De Hollandsche tuin, die bijna in weerwil der natuur, door beleid, en moed en volharding der inwoners zoo gevormd is.
Het taalnationalisme manifesteerde zich vooral in landen zonder eigen staat of langere traditie staatsvorming. Welke landen vormden hierop een uitzondering?
Engeland
Frankrijk
Het verband tussen omgeving en volkskarakter wordt het sterkst benadrukt door Jules Michelet : een volk zonder geografische basis hangt in het luchtledige (1833)
juist/onjuist?
Literaire en artistieke uitingen werden als bepalend gezien voor het beeld van het nationale landschap als symbool van het onveranderlijke nationale karakter.
juist/onjuist?
Wat gold in de 19e eeuw als broedplaatsen van het cultuurnationalisme.
- Wales
- Lage Landen
Wie waren de grondleggers van de Duitse Historisch Schule (nauw gelieerd aan de Romantiek?
Karl Friedrich Eichhorn.
Hoe uitte zich de belangstelling voor het nationale verleden? (Romantiek en nationalisme)
Historische roman
Historieschilderingen
Muziek
Architectuur
Verering nationale helden
Wie was een centrale figuur in de opkomst historische roman 19e eeuw?
- Walter Scott (1771 - 1832)
- (Schotland ging steeds meer op in VK, nostalgische terugblikken)
- Idealisering Highlandcultuur.
Hoeveel Nederandse historische romans telde Lotte Jensen in de eerste helft van de 19e eeuw?
- Bijna honderd.
Wie zette de toon in het zoeken naar een nationale stijl?
Duits cultureel bewustzijn, zet zich af tegenover vreemde invloeden.
Voor welke nationale stijl was in Engeland groeiende belangstelling?
August Pugin
Hoe omschreef Thomas Nipperdey de 19e eeuw?
Waarom werden in de 19e eeuw zoveel monumenten opgericht?
Waarom riep de heldenverering discussies op?
Stijl kon aanleiding geven tot debat
De vragen op deze pagina komen uit de samenvatting van het volgende studiemateriaal:
- Een unieke studie- en oefentool
- Nooit meer iets twee keer studeren
- Haal de cijfers waar je op hoopt
- 100% zeker alles onthouden
![Trustpilot-logo](/images/design_2020/lp/clp-trustpilot-nl.png)