Ijzer en bloed: staatsvorming en nationalisme, 1848-1914 - Natie en imperium in Midden- en Oost-Europa - De Habsburgse dubbelmonarchie
30 belangrijke vragen over Ijzer en bloed: staatsvorming en nationalisme, 1848-1914 - Natie en imperium in Midden- en Oost-Europa - De Habsburgse dubbelmonarchie
De revoluties van 1848-1849 verzwakten de positie van het Habsburgse rijk in West- en Midden-Europa. Liberaal-nationale opstanden in Wenen, Boedapest, Praag, Krakau, Lemberg, Milaan en Venetie brachten de monarchie aan de rand van de afgrond. De restauratietijd leek ten einde. Toch krabbelde het Habsburgse rijk weer op, hoe?
- In 1849 kregen de Habsburgers met steun van de Kroatische nationalisten de overhand in de strijd tegen de Hongaarse opstandelingen,
- de diplomatiek strijd met Pruisen die er toe leidde dat de Duitse bond werd hersteld onder gedeelde Oostenrijkse en Pruisische leiding.
- het intrekken van de constitutionele beloften door de nieuwe keizer Frans Josef en de instelling van een neo-absolutistisch bestuur.
Bij de Krimoorlog schaarde Oostenrijk zich aan de zijde van de westerse mogendheden, maakte Rusland tot vijand en had geen garantie van Frankrijk en Groot-Brittannie gekregen. Wat was het gevolg?
-De slag bij Koniggratz in de oorlog met Pruisen betekende het einde van de habsburgse invloed in de Duitse landen.
- Het Habsburgse rijke wendde zich naar de Balkan om daar zijn invloed uit te breiden. Van een naar het Westen gerichte grootmacht werd het rijk in toenemende mate een regionale Zuidoost-europese mogendheid.
Wat vormde voor de Britse historicus Alan Sked uiteindelijk het keerpunt in de revolutie voor het Habsburgse Rijk?
- De overwinning van het Habsburgse leger (olv Radetzky) op Italiaanse opstandelingen.
- Habsburgse leger kon nu afrekenen met de Hongaarse opstandelingen
- Hogere cijfers + sneller leren
- Niets twee keer studeren
- 100% zeker alles onthouden
Wat hield de Ausgleich (het vergelijk) van 1867 in?
Het Hongaarse deel werd beheerst door de Magyaarelite, Het Oostenrijkse deel (Cisleithanie) door Duitssprekenden.
Ondanks de aanwezigheid van 2 parlementen was de wil van de keizer doorslaggevend, net als in het Duitse rijk. Het leger, als kerninstitutie van het rijk, bleef ongedeeld en onder direct bevel van de keizer.
Wat brak de Hongaarse opstandelingen uiteindelijk op waardoor zij verslagen konden worden door het Habsburgse leger?
- Gebrek aan oorlogsindustrie/materieel.
- Onenigheid met anderen nationale minderheden.
Hoe ontwikkelde het nationalisme in het Habsburgse rijk zich in de 19e eeuw?
Benoem de twee fasen van de Habsburgse wederopstanding.
- Het verslaan van de Hongaarse opstandelingen
- Diplomatieke strijd met Pruisen => herstel Duitse bond onder Oostenrijkse en Pruisische leiding. Instelling neo-absolutistisch bestuur, keizer Franz Josef.
Pas tijdens de revoluties van 1848-1849 werd het potentiele gevaar van het nationalisme voor de Habsburgse monarchie duidelijk. In de nasleep ervan werden pogingen ondernomen een imperiale nationaliteit te creeren met een hoofdzakelijk Duits karakter. Was dit succesvol?
De Oostenrijkse regering onder leiding van Felix zu Schwarzenberg probeerde prestige van Habsburgse monarchie te herstellen. Waarom mislukte dit?
- Krimoorlog - einde aan Weense systeem.
- Realpolitik door Bismarck en Cavour.
- Slag bij Königgrätz.
Het nationalisme in Hongarije stond vooral in het tegen van de pogingen van de Magyaren, de etnische Hongaren, om hun identiteit samen te laten vallen met de hongaarse nationale identiteit. Hoe zag dat eruit?
Het Magyaarse nationalisme, dat een sterk aristocratisch karakter had, kwam op het eind van de 18e eeuw op in de strijd tegen het centralisatiestreven van Keizer Josef II. Het had zowel etnische als historische componenten. Het middeleeuwse koninkrijk Hongarije vormde een belangrijke inspiratiebron.
Wat betekende het einde van de Habsburgse invloed in de Duitse landen?
Na nederlagen in het westen, blikt Habsburg naar de Balkan om invloed daar uit te breiden.
Habsburgse rijk werd regionale Zuid-oost Europese mogendheid.
De magyaren namen bij hun politiek van natievorming het Franse en Britse model van staats- en natievorming tot voorbeeld. Wat betekende dat?
Het proces van gedwongen magyarisatie riep verzet op en bevorderde als reactie daarop de versterking van aparte Kroatische, Roemeense en Slavische identiteiten. Dit leidde echter niet tot seperatisme.
Het Habsburgse rijk was eerst gericht op het westen, maar werd steeds meer regionale Zuid-oost Europese mogendheid. Wat lag ten grondslag aan die omslag in het buitenlandse beleid?
- Nederlagen in het westen => blik meer op de Balkan
- Ausgleich (vergelijk) van 1867. Rijk werd verdeeld in twee politiek autonome delen: Oostenrijk en Hongarije. Dubbelmonarchie.
Het nationalisme in Cisleithanie (oostenrijk) spitste zich vooral toe op het conflict tussen tsjechen en Duitsers in Bohemen, een multi-etnisch territorium. Na 1848 werd het Boheemse territoriale nationalisme in toenemend mate vervangen door een etnisch en taalkundig Tsjechisch nationalisme. Hoe kwam dat?
De 2e helft van de 19e eeuw bracht ook de groei van andere nationale identiteiten in Cisleithanie, zoals de Poolse en de oekraiense. De nationalisten streefden vooral naar politieke gelijkberechting en niet zozeer naar onafhankelijke natiestaten. De Slavische nationaliteiten identificeerden zich sterk met het rijk. de Autroslavisten zagen het Habsburgse rijk als een verdediger van de slavische belangen en als bastion van het panslavisme in europa.
Juist/onjuist?
Rond 1900 gaf de nationaliteitenkwestie aanleiding tot pessimistische voorspellingen van binnen- en buitenlandse auteurs over de toekomst van de dubbelmonarchie. Het opdelen van het rijk en de aansluiting bij het Duitse rijk werd aanbevolen. Het Habsburgse rijk werd vooral in termen van verval, decadentie en ondergang gezien. Wat dat terecht?
er kwam een nationale economie tot stand, ondanks grote verschillen in economische ontwikkeling tussen de verschillende regio's.
De oorzaak van de val van de Habsburgse monarchie lag in het buitenlands beleid van de dubbelmonarchie. Licht toe/
de buitenlandse politiek werd niet geleid door nationale belangen, maar door de belangen van de Habsburgsdynastie In dit perspectief veroorzaakte het Habsburgse rijk vanaf 1848 diverse oorlogen die tot doel hadden het prestige en de eer van de Habsburgers te verdedigen. Het Habsburgse rijk verklaarde dan ook om dynastieke redenen de oorlog aan Servie in 1914.
Wat kenmerkte het nationalisme in het Hongaarse deel van de dubbelmonarchie na 1867?
- De magyaren (etnisch Hongaren) probeerden hun identiteit samen te laten vallen met Hongaarse nationale identiteit.
- Politieke elite probeerde Hongaarse bevolking om te smeden tot natie van Magyaren.
- Middeleeuwse Hongarije belangrijkste inspiratiebron.
Wat was een gevolg van de gedwongen magyarisatie?
- Assimilatie vooral succesvol bij Duitsers, Slowaken en Joden
- Maar bij overige volken riep het vooral verzet op.
- Versterking aparte Kroatische Roemeense en Slavische identiteiten.
Leidde de groei van Niet-Magyaarse nationale identiteiten (Kroaten, Roemeense, Slavisch) tot separatisme?
- Nee, Kroaten en Roemen zochten in reactie dominantiestreven eerder bescherming bij keizer ipv dat zij zich afkeerden dubbelmonarchie.
- Keizer Frans Josef bleef echter vasthouden aan dualisme en steunde Magyaarse elite.
Hoe ontwikkelde zich het Duitse nationalisme in Cisleithanie door het conflict met de Tsjechen in Bohemen?
Er ontstond onder Oostenrijkse Duitsers zelfs een beweging die ijverde voor aansluiting Duitse rijk ==> eerste separatistische beweging Habsburgse rijk
Wat was het streven van Tsjechische nationalisten olv historicus en politicus Frantsek Pancky?
Waarin verschilde de tegenstand tegen de Magyaarse dominantie in Hongarije met die van de Duitsers in Cisleithanië?
- Tegenstand tegen de Magyaarse dominantie in Hongarije vooral van boerenbevolking.
- Tegenstand tegen Duitsers in Cisleithanië was de Tsjechische burgerij (veel krachtiger)
Wat was een gevolg van de spanningen tussen de Tsjechische en Duitse volksdelen?
- Het politieke bestel in het Oostenrijkse deel van het Habsburgse rijk werd praktisch lamgelegd.
- Magyaarse elite profiteerde van tweedracht => groter stempel drukken.
Behalve de opkomst van de Tsjechische en Duitse nationale identiteit bracht tweede helft negentiende eeuw ook groei andere nationale identiteiten in Cisleithanië, zoals de Poolse en Oekraïense. Waar streefden deze nationalisten naar?
- Politieke gelijkberechtiging, niet zozeer naar onafhankelijke natiestaten.
- Slavische nationaliteiten identificeerden zich juist sterk met het rijk. (Austroslavisten)
Hoe zagen de 'Austroslavisten' het Habsburgse rijk?
- Vooral als verdediger van Slavische belangen.
- Bastion panslavisme in Europa.
- ,,Habsburgse rijk was Slavische monarchie.''
Welk beeld werd geschetst rond 1900 van het Habsburgse rijk en de toekomst van de dubbelmonarchie?
- Pessimistisch.
- In verschillende boeken werd opdelen rijk en aansluiting Duitsland aanbevolen.
- Fin de Siecle -> Habsburgse rijk werd vooral gezien als decadent en in verval
Rond 1900 werd een pessimistisch beeld van het Habsburgse rijk geschetst. Waarom kwam dit niet overeen met de werkelijkheid?
- Na revoluties van 1848/49 geen politieke crises meer die voortbestaan monarchie bedreigden
- Groei nationalisme leidde niet tot groots separatisme en anti-monarchisme
- Grootste deel bevolking bleef Kaisertreu
- Dubbelmonarchie redelijk in staat om economie te moderniseren. Nationale economie.
Waar moet volgens de Britse historicus Alan Sked de oorzaak van de val van de Habsburgse monarchie worden gezocht?
- In het buitenlands beleid, dus niet het nationaliteitenvraagstuk.
- Buitenlandpolitiek is vooral gericht op expansie Balkan.
- Niet geleid door nationale belangen maar belangen door Habsburgdynastie. (Hausmacht)
- Na 1848 meerdere oorlogen die uiteindelijk tot ondergang Habsburgsche monarchie zouden leiden.
Hoe ontwikkelde zich het nationalisme in het Hongaarse deel van de dubbelmonarchie van het Habsburgse rijk? (Ausgleich 1867)
- Magyaarse (aristocratische) elites - etnische Hongaren - streven naar vereniging met nationale Hongaarse identiteit.
- Proces Magyaristatie (politiek van staats- en natievorming) - assimilatie etnische niet-Hongaarse bevolking ter hand genomen.
- Weerstand Kroaten en Roemenen omdat zij verplicht Hongaars moeten leren.
- Versterking eigen identiteit.
De vragen op deze pagina komen uit de samenvatting van het volgende studiemateriaal:
- Een unieke studie- en oefentool
- Nooit meer iets twee keer studeren
- Haal de cijfers waar je op hoopt
- 100% zeker alles onthouden
![Trustpilot-logo](/images/design_2020/lp/clp-trustpilot-nl.png)