Dienst en wederdienst - Patronage en staatsvorming
28 belangrijke vragen over Dienst en wederdienst - Patronage en staatsvorming
Wat vormde rond 1500 nog de hoeksteen van de politieke organisatie?
Verstrengeling van particuliere en openbare belangen
Tegenwoordig wordt gedacht dat informele machtsrelaties een sleutelrol speelden in het staatsvormingsproces. De staat werd sterker omdat die erin slaagde de controle over patronage naar zich toe te trekken, deels door de opbouw van een bureaucratie waarin patroon-clientrelaties een belangrijke rol speelden, deels door er, via patronage, voor te zorgen dat de elites een belang hielden bij versterkt vorstelijk gezag.
Juist of onjuist?
Patronage en staatsvorming voor 1500.
- Staatsfinancien en privé-uitgaven van de vorst waren gelijk.
- Functioneren van de staat was afhankelijk van de persoonlijkheid van de vorst (vrouw of minderjarig maakte de positie zwak)
- In theorie kon de vorst alleen in oorlogstijd een beroep doen op militaire diensten van de edelen. Verder betaalde hij alles zelf.
- Hogere cijfers + sneller leren
- Niets twee keer studeren
- 100% zeker alles onthouden
Waaruit bleek dat persoon en functie van de vorst samenvielen?
Er werd geen onderscheid gemaakt tussen de staatsfinancien en de persoonlijke uitgaven van de koning en zijn familie.
Particuliere en openbare belangen waren rond 1500 verstrengeld. De macht van vorsten was persoonsgebonden en kwam van God. De vorst belichaamde het algemeen belang.
Juist of onjuist?
Patronage en staatsvorming in de 16e en 17e eeuw.
- Vorsten reizen veel om alle gebieden te bezoeken.
- Deelgebieden werden bestuurd door regenten en gouverneurs uit eigen geleding.
Wat maakte de noodzaak om veel van de koninklijke macht te delegeren aan gouverneurs en regenten?
De grote afstanden binnen de rijken.
Wat werd ook ingewikkelder naarmate de militaire, juridische en fiscale organisatie van de staat complexer werd?
Rond 1500 waren vorsten nog sterk afhankelijk van medewerking van machtige onderdanen voor financien (vorstelijk gezag moest zichzelf bedruipen) en militaire inzet. Bovendien waren grote delen van de koninkrijken onder controle van edellieden.
juist of onjuist?
Waarom ambieerden de vorsten een verbreding van hun gezagsbasis?
2. er was meer behoefte aan rechtspraak
3. fiscaal gezien was er meer werk te doen.
Wat is de betekenis van gouverneur?
Ze behoorden vrijwel altijd tot de koninklijke familie of tot de hoge adel en konden door de vorst worden benoemd en ontslagen.
Waarom gebruikten de vorsten patronage om deze verbreding te bewerkstelligen?
De belangrijkste europese koningen creeerden in de loop van de 16e en 17e eeuw een geweldsmonopolie. Maar door de grote afstanden binnen rijken was het noodzakelijk macht te delegeren aan gouverneurs en regenten.
juist of onjuist?
Hoe ontbrandde de strijd om patronage in de Nederlanden?
Lokale machthebbers als Willem van Oranje en de graaf van Egmont enerzijds en kardinaal Granvelle anderzijds.
Waaruit blijkt dat de uitoefening van macht verbonden bleef met adellijke status?
Gouverneurs en regenten waren door de vorst benoemd en konden in principe worden ontslagen. toch waren zij meestal zeer autonoom en gingen posten over van vader op zoon. Ze hadden een machtsbasis in het gebied dat ze bestuurden.
Juist of onjuist?
Er ontstonden twee adelstanden, welke?
2. noblesse de robe; ambtsadel (hieronder viel ook de noblesse de cloche, de hoge ambtsfuncties.
Als vorsten gouverneurs en regenten benoemden in een gebied waar deze geen machtsbasis hadden, waren die sterk afhankelijk van de lokale elites. De binding werd versterkt door patronage
Juist of onjuist
Waarom en wanneer begon de vorst meer behoefte te hebben aan een eigen leger?
Lang werd gedacht dat de toenemende bureaucratisering primair bedoeld was om de macht van de adel in de regio's te breken. Tegenwoordig wordt ook gedacht dat vorsten en adel elkaar nodig hadden
juist of onjuist?
Vorsten legden al hun patronage neer bij de hoge adel, voor verdere verdeling onder hun cliënten.
juist of onjuist?
Er waren verschillende redenen om het aantal ambtenaren uit te breiden:
- militaire revolutie waardoor de omvang van de legers toenam;
- meer handelsactiviteit, meer juridische beslechting van conflicten
- intensievere belastingnheffing
Hierdoor werd ook het beheer van het ambtenarenapparaat ingewikkelder.
juist of onjuist?
Patronage was in sommige opzichten een inefficiente manier om een ambtenarenapparaat in te richten, maar had als voordeel dat het redelijk goedkoop was en het speelde in op de bestaande lokale machtsverhoudingen. De vorst delegeerde een deel van zijn macht aan de adel, die zijn belangen op lokaal niveau vertegenwoordigden en als makelaars de koninklijke macht verdeelden.
juist of onjuist?
De vroege bureaucratieën kregen geleidelijk het karakter van een tweede adelstand. Naast de oude noblesse d'epee (zwaardadel) ontstond een noblesse de robe (ambtsadel).
juist of onjuist?
De meeste patronage werd door de vorst rechtstreeks vergeven. De rest door makelaars.
juist of onjuist?
Het uitgangspunt bij het verdelen van patronage was dat de hele elite in principe van de koninklijke patronage moest kunnen profiteren.
juist of onjuist?
Patronage speelde ook een belangrijke rol bij het organiseren van militaire compagnieën en rekruteren van soldaten door de adel. de rol van patronage nam echter geleidelijk af omdat er meer gebruik gemaakt werd van huurlegers. Edellieden werden afhankelijker van de koning en hadden geen eigen militaire macht meer.
juist of onjuist?
Het heffen van belasting was in de 16e eeuw geen vanzelfsprekend recht. Cliënten in de standenvergaderingen en stedelijke bestuursorganen werden bij de onderhandelingen ingeschakeld.
Daarnaast leenden de meeste vorsten regelmatig grote sommen geld van hun cliënten, die daarvoor passend beloond moesten worden.
juist of onjuist?
De vragen op deze pagina komen uit de samenvatting van het volgende studiemateriaal:
- Een unieke studie- en oefentool
- Nooit meer iets twee keer studeren
- Haal de cijfers waar je op hoopt
- 100% zeker alles onthouden
![Trustpilot-logo](/images/design_2020/lp/clp-trustpilot-nl.png)