De staat in opmars - De beperkingen van de staat
77 belangrijke vragen over De staat in opmars - De beperkingen van de staat
Hoeveel staten waren er in 1500?
Hoeveel staten waren er in 1500 en in 1850 in Europa? waarom zoveel minder?
In 1850 20-100.
Veel staten hadden hun zelfstandigheid moeten opgeven door een dynastieke gebeurtenis en/of door geweld.
1. Welk kwantitatief verschil is er tussen de Europese staten in 1500 en 1850? En verklaar dit verschil.
1500: 80 tot 500 staten in Europa
1850: 20 tot 100 staten in Europa.
Het aantal is afhankelijk van het antwoord op de vraag: "Wat is een staat?"
Het verschil kwam tot stand door inlijving van staten door andere staten via:
- overerving
- oorlog
Het gevolg is dat het grondoppervlak per staat toeneemt.
- Hogere cijfers + sneller leren
- Niets twee keer studeren
- 100% zeker alles onthouden
Wat wordt bedoeld met "De beperkingen van de staat?" (titel paragraaf 1)
2. Door uitbreiding van staten ontstonden nieuwe problemen: hoe deze te besturen? De meeste vorsten wilden een uniformering van wetgeving, instellingen en belastingen binnen hun gebieden. Dit bracht de in potentie conflictueuze verhouding tussen centrale bestuursorganen en de regionale en plaatselijke autoriteiten aan het licht: permanente spanning!
Welke drie methoden hoe steden of machtsgebieden bestuurd moesten worden die voor verovering volgens eigen wetten leefden, waren er volgens Machiavelli?
2. Er zelf gaan wonen
3. Ze laten leven volgens hun eigen wetten, waarbij je dan in zo'n gebied belasting int en een regering aanstelt bestaande uit een klein aantal personen, die er voor moeten zorgen dat het gebied met je bevriend blijft.
Leg uit wat clientelisme of patronage is.
Welke twee machtsmiddelen van de staat verwierven de New Monarchs?
2. Geweldmonopolie
Vooral in Grote-Europese landen als Engeland, Frankrijk, Brandenburg-Pruisen
01 Hoeveel staten waren er in Europa in 1500?
Hoe werden de staten in het ancien regime bestuurd?
Machiavelli, Il Principe ( De Vorst) drie methodes:
- verwoesten
- er zelf gaan wonen
- laten leven volgens eigen wetten, zorg voor een groepje aanhangers.
Wie vond dat in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden ook sprake was van meerdere staten die een republiek vormden?
Johan de Witt
Het succes van de uitbreiding van de Europese heersers creërde tegelijkertijd nieuwe problemen, welke?
Noem voorbeelden van Machiavelli's derde methode in praktijk.
- Engeland/Wales
- Oostenrijkse Habsburgers: aartshertogen van Oostenrijk - koningen van Bohemen en Hongarije
- Filips II: Castilië en Aragon
- Portugal
Hoe vond inlijving bij een buurland plaats?
- Als resultaat ven een dynastiek gebeurtenis.
- Door geweld.
- Combinatie van beide.
Geef voorbeeld van de vorst die bestuurd door eerst te verwoesten?
3. Hoe zag de praktijk van centralisatie er tot 1800 uit?
Veel vorsten bereikten, ondanks hun wil, het doel van centralisatie van gezag niet.
In de praktijk veel compromissen met lokale en regionale elites.
Typerend hiervoor is de situatie in de Languedoc in Frankrijk.
Hoeveel staten telde Europa in 1500 en midden 19e eeuw (1850)?
1850 = Tussen de 20 en 100 staten
(Afhankelijk van wat men onder een staat rekende)
Welk land werd vanaf de middeleeuwen tot 1789 twee keer zo groot doordat staten opgingen in een staat?
Frankrijk
Hoe ontstond de Franse oorlog (edelen tegen Mazarin) de Fronde( 1648-1653)?
Hoeveel groter werd Frankrijk tussen middeleeuwen en Revolutie?
Wat was het doel van de vorsten in de verschillende staten?
Meestal moesten ze genoegen nemen met compromissen met de lokale en regionale adel.
14
Hoe worden formele structuren in stand gehouden?
Staten hadden hun zelfstandigheid vaak niet vrijwillig afgegeven, op welke manier werd deze kwijtgeraakt?
Veel politieke conflicten uit 16e en 17e eeuw zijn alleen te begrijpen in het licht van de permanente spanning tussen centrale overheid en de periferie. Leg uit welke spanning dit is.
Noem een voorbeeld van 'verwoesten' (methode 1) volgens Machiavalli's.
Wat is een aspect van de vroegmoderne staat?
In naam waren de laatsten onderdanen van de vorst, maar in praktijk waren het min of meer onafhankelijke machtsfactoren die onmisbaar waren voor het functioneren van de staat.
Wat ook ingewikkeld was, was dat deze lieden belangrijke posten beklede in het staats-apparaat.
Waar gingen drie hoofdstukken uit het boek Il principe van Machiavalli over?
5. Wat is het gevolg van de permanente spanning tussen het centrum en de periferie?
Veel politieke conflicten/opstanden.
Pas na 1650 verminderen de opstanden:
- de centrale autoriteiten kunnen het probleem vande regio's beter de baas
- toch blijven nog veel regio's onafhankelijk: het is heel moeilijk om een groot gebied een uniform bestuur op te leggen.
- toch blijven nog veel regio's onafhankelijk: het is heel moeilijk om een groot gebied een uniform bestuur op te leggen.
Noem de drie methoden van Machiavelli om verworven staten in bezit te houden ( Handboek succesvolle regering Il Principe)
2. Er zelf gaan wonen
3. Laten leven volgens hun eigen wetten, waarbij je in gebied belasting int en een regering aanstelt bestaande uit een klein aantal personen die ervoor moeten zorgen dat het gebied met je bevriend blijft. (populairst)
15
Welke drie oorlogen braken uit op een moment dat opvolging onder spanning stond?
Franse godsdienstoorlogen (1562-1598), Fronde (1648-1653) en Spaanse Successieoorlog (1702-1713) Oostenrijkse successieoorlog (1740 - 1748)
Geef voorbeelden van conflicten tussen staat en regio waarbij de autonomie van de regio de inzet was.
Nederlandse Opstand 1568-1648
Schotse rebellie 1638-1640
Welke drie methoden om een land in bezit te houden waren er volgens Machiavalli?
Er zelf gaan wonen.
Laten leven volgens eigen wetten, belastinginning en laten besturen door mensen die er voor zorgen dat je met het land bevriend blijft.
Welke regio's behielden hun eigen wetten en regeringsstelsels omdat Oostenrijkse Habsburgers hun onderscheid wilden behouden?
Hoe heette de Spaanse bevelhebber in de Nederlanden die desnoods gebieden onder water moest zetten of plat te branden?
Requesens
Wat deed Lodewijk XIV om respect af te dwingen?
De staat breidde haar administratieve organen uit; persoonlijke betrekkingen bleven van doorslaggevende betekenis voor iedere staat. Vertel over de persoonlijke betrekkingen.
- informele patronagenetwerken
- in stand gehouden door gemeenschappelijk beland van patroon en cliënten
- patroon verwachtte loyaliteit, cliënten kregen ambten en voordelen
- dikwijls was de band verweven met een familierelatie
- conflicten tussen netwerken konden het bestuurswerk verlammen
- patronage kon een gehele alternatieve machtsstructuur naast de staat creëren
Tot hoe lang duurde dit soort opstanden tussen centrum en regio?
Het bleef moeilijk een groot gebied uniform te besturen.
Beschrijf de alternatieve machtsstructuur in de Republiek tijdens de oranjestadhouders Willem III, IV en V.
Wat was het gevolg van de derde (meest populaire) methode van Machiavalli?
Pays d'etat Frankrijk.
Engeland en Wales nooit gefuseerd
Habsburgers drie aparte regio's met eigen wetten en regeringsstelsels.
Spanje Castilië en Aragon twee koninkrijken.
Als gevolg van de derde bestuursmethode van Machiavelli in het ancien regime, laten leven volgens eigen wetten, ontstonden er in de staten veel interne grenzen. Noem voorbeelden van deze binnenstatelijke grenzen
Engeland en Wales nooit echt gefuseerd
Habsburgse Rijk: Oostenrijk, Bohemen, Hongarije
Spanje: Castilië, Aragon
Aragon: Aragon, Valencia Catalonië
Spanje in 1581 Portugal status aparte
Wat was de belofte toen Filips II in 1581 koning van Portugal werd?
Waarom had de vorst een belangrijke positie in het patronage netwerk?
Bij een opvolging was het altijd de vraag of de nieuwe vorst in staat was deze taak te volbrengen. Vooral in de 16e en 17e eeuw.
9. Welke rol heeft de vorst nog meer?
Hij heeft een actieve rol in de beeldvorming met als doel het volk te laten geloven dat hij de staatszaken in zijn koninkrijk tot in details kan regelen.
Voor deze beeldvorming is nodig:
- ambitieuze paleisbouw
- opdrachten aan schilders, beeldhouwers en dichters.
Het voorbeeld voor andere vorsten tijdens het ancien régime is Lodewijk XIV.
Hij maakt gebruik van een systematische aanpak van de PR dmv patronage van de kunsten. Hiervan profiteerden ook wetenschappers en architecten (bouw van paleis van Versailles)
Waar weet Olivares de afscheiding van Portugal aan?
10. Kon de vorst zijn imago waarmaken?
04
Hoe heette het handboek van Machiavelli?
Il principe (De Vorst)
Wat wilden Lodewijk XIV en andere absolutistische vorsten doen geloven?
Het tegendeel was eerder waar.
De beeldvorming was juist noodzakelijk omdat 17e eeuws vorsten in hoge mate afhankelijk waren van de loyaliteit van hun talrijke dienaren, mensen die voortdurend bezig waren om hun eigen belangen te behartigen en wier gedrag slechts in geringe mate werd beperkt door bureaucratische regels en voorschriften.
Leg uit waarom patronage naast administratieve organen van doorslaggevend belang was voor iedere staat.
Patronagenetwerken (cliëntalisme): informele structuren, alternatieve machtsstructuren.
Patronagenetwerken: gemeenschappelijk belang patroon en cliënten. Loyaliteit in ruil voor ambten en andere voordelen. Verwantschap bevorderde dit maar was niet noodzakelijk.
Voordeel: hoge mate van stabiliteit.
Nadeel: onderhoud was tijdrovend.
Belangrijk: persoonlijkheid vorst was het sluitstuk, zijn sociale vaardigheden essentieel voor succesvolle regering.
Welk deel van Frankrijk stelde in 1420 een eigen parlement in?
Hoe werkten vorsten aan hun imago en en waarom was dit van belang?
Het bouwen van grote paleizen, opdrachten aan schilders, beeldhouwers en dichters droegen daar aan bij.
Lodewijk XIV is een goed voorbeeld daarvan.
Deze beeldvorming was noodzakelijk omdat 17e eeuwse vorsten afhankelijk bleven van loyaliteit van dienaren, die voortdurend op behartigen eigen belangen uit waren en wier gedrag in geringe mate werd beperkt door bureaucratische regels en voorschriften.
Welk recht van de drie standen erkend in de Languedoc?
Hoe was de relatie tussen centraal- en regionale en plaatselijke autoriteiten.
Leg uit op welke manier patronage als alternatieve machtsstructuur bijdroeg aan de Nederlandse Republiek.
Tijdens Willem III(1672-1702). IV (1748-1751) en V (1766-1795) waren in alle provincies zegslieden van het hof, luitenant-stadhouders, soms zelfs zonder formele functie, maar grote invloed door relatie met de stadhouder.
Beschrijf de crisis in Catalonië in 1640.
Hoe heet het Catalaanse parlement?
Wanneer verdween het type 'regio-centraal gezag' opstand?
Patronage kon een hele alternatieve machtsstructuur creeeren, naast de formele besluitvormingsstructuren van de staat. Geef een voorbeeld
Welke koning was succesvol en vormde een voorbeeld voor collega-vorsten in andere landen?
Lodewijk XIV
Wat was het directe gevolg van de opstand in Catalonie in 1640?
Wat waren patronage netwerken?
Patroon verwachtte loyaliteit en leverde in ruil daarvoor aan zijn cliënten ambten en andere voordelen. Vaak met een familieaspect.
Waarom was beeldvorming voor 17e eeuwse vorsten zo belangrijk?
Wat waren de zegslieden van het hof tijdens de regeringsperiodes in de Republiek van Willem III, Willem IV en Willem V?
Waar bouwde Lodewijk IVX een imposant paleis?
Versailles
Welke "kleinere" opstanden worden in het boek genoemd?
05 Welke waren de drie methoden volgens Machiavelli om steden of machtsgebieden in bezit te houden?
De eerste is om ze te verwoesten, de tweede is om er zelf te gaan wonen, de derde is ze te laten leven volgens hun eigen wetten.
Persoonlijkheid koning als bindmiddel van de staat. Wat deden ze aan hun beeldvorming?
Ultieme voorbeeld voor zijn collega's was Lodewijk XIV -> Zonnekoning. Veel werk ter glorie van Lodewijk aan kunstenaars in opdracht van 1e minister Colbert.
Wat was doel van overweldigend imago vorming door oa. Lodewijk XIV?
Het tegendeel was eerder waar. Ze waren afhankelijk van de loyaliteit van hun dienaren.
Wie of wat vormde het sluitstuk van de hele patronagepiramide?
05 Hoe moest je volgens Machiavelli een land beheersen (1514, Il Principe)?
2. of je ging er zelf wonen
3. of je liet de mensen leven volgens hun eigen wetten, belastingen en dan stelde je een regering aan van een klein aantal personen om te zorgen dat het gebied bevriend met je bleef.
15
Wat was de aanleiding tot de Spaanse successieoorlog (1702-1713)?
Hoe heette de eerste minister onder Lodewijk XIV, die een memorandum liet schrijven waarin de public relations van Lodewijk werd aanbevolen?
15
Wat was de aanleiding tot de Oostenrijkse successieoorlog?
Welke beroepsgroepen kregen van Lodewijk de volle aandacht om zijn glorie te etaleren?
05 Hoe kon men een pas verkregen staat in bezit houden volgens Machiavelli?
1 De staat verwoesten.
2 Zelf gaan wonen
3 de staat laten leven volgens hun eigen wetten, belasting innen en het gebied laten besturen door een regering bestaande uit weinig personen, die ervoor moet zorgen dat je met ze bevriend blijft.
Deze methodes werden ook toegepast, methode drie was het meest gangbaar.
Het gevolg was dat veel Europese staten interne grenzen hadden.
15
Voor een succesvolle regering was de persoonlijkheid van de vorst essentieel. Als er geen geschikte opvolger voorhanden was liep het koninkrijk in gevaar. Geen voorbeelden van zulke crises?
- De Franse godsdienstoorlogen 1562-1598 na overlijden Hendrik II waren zijn zoons nog minderjarig
- De Fronde 1648-1653 brak uit tijdens de minderjarigheid van Lodewijk XIV
- Spaanse successieoorlog 1702-1713 Karel VI overlijdt zonder opvolger
- Oostenrijkse successieoorlog 1740-1748 Karel VI overlijdt en laat slechts een vrouwelijke opvolger achter.
10
Hoe zijn veel politieke conflicten uit de 16e en 17e eeuw alleen te begrijpen?
bv regionale autonomie als voornaamste inzet.
bv 1640 conflict tussen Spaanse en Franse krom in Catalonië(blz 155)
07
Veel Europese staten gebruikten Machiavelli's 3e methode (wel belasting innen, maar eigen wetten laten bestaan). Wat was hiervan het gevolg?
13
Naast de formele structuur bestond er ook een informeel patronage netwerk. Waarom was dit netwerk vaak stabieler?
De vragen op deze pagina komen uit de samenvatting van het volgende studiemateriaal:
- Een unieke studie- en oefentool
- Nooit meer iets twee keer studeren
- Haal de cijfers waar je op hoopt
- 100% zeker alles onthouden
![Trustpilot-logo](/images/design_2020/lp/clp-trustpilot-nl.png)